Rtanj
Ima planina koje osvajate zbog pogleda, ima onih na koje odlazite zbog prirode, a postoje i one koje vas privuku pričom. Rtanj je sve to zajedno. Njegova gotovo pravilna silueta, kojom dominira vrh Šiljak, jedna je od najupečatljivijih planinskih panorama u Srbiji. Smešten u istočnoj Srbiji, nedaleko od Boljevca i na severnom obodu Sokobanjske kotline, Rtanj pripada Karpatskim planinama. Njegova najviša tačka, Šiljak, nalazi se na 1.565 metara nadmorske visine.
Rtanj ima neobičan, gotovo piramidalni oblik koji vekovima podstiče maštu. O njemu su ispričane brojne legend, od priča o skrivenom blagu i drevnim civilizacijama do savremenih teorija o neobičnim energetskim pojavama i vanzemaljskim posetama. Nauka za takve tvrdnje nema potvrdu, ali upravo spoj stvarne prirodne posebnosti i brojnih priča učinio je Rtanj jednom od najmističnijih planina u Srbiji.
Njegova prava vrednost, međutim, ne počiva na legendama. Rtanj je područje izuzetno bogato prirodnim fenomenima, biljnim i životinjskim svetom. Kraški reljef oblikovao je strme padine, grebene, jame i pećine, dok se na planini smenjuju šume, pašnjaci i kameniti predeli. Zbog prirodnih vrednosti i biodiverziteta, Rtanj je 2019. godine proglašen specijalnim rezervatom prirode i stavljen pod državnu zaštitu.
Rtanj – planina koja ne prestaje da intrigira.
Planina čiji miris prepoznajete
Jedan od najprepoznatljivijih simbola Rtnja svakako je rtanjski čaj. Zaštićeno bilje sa ovog područja vekovima je deo tradicije i života lokalnog stanovništva, a biljka Satureja, poznata kao rtanjski čaj, postala je gotovo sinonim za samu planinu.
Uz čaj su se vremenom vezala brojna narodna verovanja o njegovim svojstvima, uključujući i verovanje da ima afrodizijačko dejstvo. Danas je rtanjski čaj pre svega jedan od najpoznatijih proizvoda i simbola ovog kraja, ali i deo šire priče o tradicionalnom korišćenju lekovitog i aromatičnog bilja.
Rtanj je zanimljiv i ljubiteljima meda. Specifična geologija, biljni pokrivač i uslovi ovog područja povezani su sa karakteristikama Rtnjskog meda, za koji je takođe pokrenuta zaštita geografskog porekla. Geološka građa planine posebno je složena, a Rtanj se u stručnim dokumentima opisuje kao izdvojena planinska morfološka celina Karpato-balkanida istočne Srbije.
Do Šiljka – za pogled koji se pamti
Za mnoge posetioce Rtanj počinje i završava se usponom na Šiljak. Međutim, put do vrha nije obična šetnja. Planinarski savez Srbije među rutama na Rtnju navodi i zahtevnu stazu dugu 13,7 kilometara, sa više od 1.200 metara ukupne visinske razlike, koja vodi preko šumskih deonica, vidikovaca i grebena sve do Šiljka.
Jedna od tradicionalnih ruta kreće iz naselja Rtanj južnom stranom planine. Od naselja, koje se nalazi na oko 630 metara nadmorske visine, staza vodi preko prevoja Baba i dalje serpentinama ka vrhu na 1.565 metara.
Zato se Rtanj ne „obilazi“ samo automobilom. On se upoznaje korak po korak, kroz šumu, preko kamenitih padina, uz sve širi pogled na okolne krajeve. A kada se stigne na Šiljak, postaje jasno zbog čega je Jovan Cvijić ovu planinu opisivao kao posebnu i upečatljivu.
Za one kojima planinarenje nije dovoljno, Rtanj je poslednjih godina postao i mesto za ljubitelje planinskog trčanja. Na njemu se održavaju zahtevna takmičenja poput vertikalnog kilometra, u kojima se na relativno kratkoj stazi savladava velika visinska razlika. Jedna od zabeleženih ruta imala je samo 3,8 kilometara, ali čak 1.170 metara uspona.
Tragovi rudarske istorije
Rtanj ima i svoju industrijsku priču. Početkom 20. veka porodica Minh pokrenula je razvoj rudnika Rtanj, a rudarska proizvodnja značajno je uticala na razvoj čitavog kraja. Rudnik je počeo sa radom 1902. godine, a razvoj železničke pruge uskog koloseka Zaječar–Boljevac–Paraćin od 1912. godine dodatno je povezao ovaj kraj sa ostatkom Srbije.
O istoriji porodice Minh i rudarskog Rtnja danas najviše podseća upravo kapela na Šiljku. Greta Minh podigla je crkvu-kapelu Svetog Đorđa u znak sećanja na svog supruga Julijusa Minha, vlasnika rudnika. Zvanični turistički izvori navode 1934. odnosno 1935. godinu kao vreme izgradnje. Kapela je kasnije teško oštećena i danas su na vrhu ostali njeni ostaci.
Ta ruševina na samom vrhu danas izgleda gotovo nestvarno, usamljena među stenama, iznad šuma i padina. Upravo zato postala je jedan od prepoznatljivih simbola Rtnja.
Ledenica – hladna tajna Rtnja
Jedna od zanimljivijih prirodnih atrakcija planine je jama Ledenica, na jugoistočnoj strani Rtnja. Duga je oko 50 metara i predstavlja posebno zanimljiv kraški fenomen. Zbog svojih karakteristika u njoj se zadržavaju veoma niske temperature, pa led opstaje i kada ga na površini odavno nema.
Ovakva mesta pokazuju da Rtanj svoju mistiku ne duguje samo legendama. Njegova priroda je sama po sebi dovoljno neobična.
Planina za one koji traže više od odmora
Rtanj je danas sve zanimljiviji ljubiteljima aktivnog odmora. Planinarenje, planinsko trčanje, šetnje, fotografija, posmatranje prirode i istraživanje kraškog reljefa samo su neki od načina da se provede vreme na ovoj planini. Tradicionalne planinarske akcije, među kojima su Vidovdanski noćni uspon i Bambi uspon, godinama okupljaju veliki broj učesnika.
U podnožju Rtnja nalazi se istoimeno naselje, na oko 640 metara nadmorske visine, koje predstavlja prirodnu polaznu tačku za upoznavanje planine. Blizina Boljevca, Sokobanje i drugih atrakcija istočne Srbije omogućava da Rtanj bude deo dužeg putovanja, ali i destinacija kojoj se dolazi sa samo jednim ciljem, da se provede dan ili nekoliko dana u prirodi.
I upravo je u tome njegova najveća vrednost.
Rtanj ne pokušava da bude planina za svakoga. On je izazov za planinare, mir za one koji žele da pobegnu od gradske buke, inspiracija fotografima, prostor za istraživanje prirode i neiscrpan izvor priča za sve one koji vole da veruju da svaka planina krije nešto više.
Etno hotel Balašević – Rtanj
- Rtanj
- Dvokrevetne sobe, Trokrevetne sobe, Dvokrevetni apartmani, Trokrevetni apartmani